بر اساس قانون اصلاح پاره‌اي از موارد قانون الزام شركت‌ها و موسسات ترابري جاده‌اي به استفاده از صورت وضعيت مسافري و بارنامه مصوب سال 1368 كه از تاريخ 18/1/1381 به تصويب مجلس شوراي اسلامي رسيده است، بررسي و رسيدگي به تخلفات موسسات و شركتهاي حمل‌ونقل از مفاد ماده 5 اصلاحيه قانون مذكور در صلاحيت سازمان حمل‌ونقل استان مربوطه بوده و اينگونه تخلفات در كميسيون ماده 12 قابل رسيدگي نمي‌باشد.

1- دبيرخانه كميسيون استاني پس از دريافت گزارش وقوع يكي از تخلفات موضوع ماده 5 اصلاحيه قانون الزام، آن را ثبت نموده و در نوبت رسيدگي قرار مي‌دهد.
2- با ابلاغ مورد تخلف و تاريخ و محل رسيدگي به شركت يا موسسه حمل‌ونقل مربوطه، كميسيون استاني تشكيل جلسه داده و اتخاذ تصميم مي‌نمايد.
3- پس از ابلاغ تصميمات كميسيون به شركت يا موسسه حمل‌ونقل مربوطه در صورت اعتراض به راي صادره در مورد تصميمات قابل اعتراض، كميسيون تجديد نظر استاني با تشكيل جلسه، راي تجديد نظري خود را اعلام مي‌نمايد كه قطعي و لازم‌الاجرا مي‌باشد.

شرح :
ابتدا گزارش تخلف ارسالي به همراه دلايل و مدارك ضميمه آن در دبيرخانه كميسيون ماده 5 استاني كه مسئول اداره حقوقي سازمان حمل‌ونقل استان مربوطه مسئوليت آن را به عهده دارد به ثبت رسيده و در نوبت رسيدگي قرار مي‌گيرد.

شرح :
قبل از رسيدگي كميسيون استاني در زمان مقتضي (حداقل يك هفته) و به صورت كتبي انواع تخلفات انتسابي و تاريخ و محل رسيدگي سازمان استان، به شركت يا موسسه حمل‌ونقل مربوطه ابلاغ مي‌شود و جلسات رسيدگي كميسيون مذكور با حضور مديرعامل يا نماينده شركت يا موسسه حمل‌ونقلي كه پرونده تخلف آن موضوع رسيدگي در كميسيون ياد شده مي‌باشد، برگزار مي‌گردد. در صورت وجود عذر موجه از سوي شركت يا موسسه دعوت شده براي عدم حضور در جلسه رسيدگي، تجديد جلسه براي يك مرتبه امكان پذير است و تشخيص موجه يا عدم موجه بودن عذر شركت بر عهده مرجع رسيدگي كننده است ضمنا در صورت عدم حضور مديرعامل و اعزام نماينده توسط شركت يا موسسه حمل‌ونقل، نماينده شركت يا موسسه نيز جهت حضور در جلسه رسيدگي بايست معرفي‌نامه كتبي از سوي شركت يا موسسه حمل‌ونقل مربوطه به همراه داشته و در جلسه رسيدگي ارائه نمايد.

شرح :
پس از طرح پرونده تخلفات شركت يا موسسه حمل و نقل در كميسيون مركب از رياست سازمان استان، مسئول اداره حقوقي و نماينده صنف مربوطه و رسيدگي به پرونده و استماع دفاعيات مديرعامل يا نماينده شركت يا موسسه حمل‌ونقل مربوطه، در صورتيكه شركت يا موسسه مذكور براي اولين بار مرتكب تخلفات موضوع ماده 5 اصلاحيه قانون الزام گرديده، تصميم كميسيون موصوف به صورت تذكر يا توبيخ كتبي خواهد بود و بعد از ابلاغ تصميم سازمان استان به شركت يا موسسه حمل‌ونقل متخلف در صورتيكه شركت ياد شده مجددا مرتكب يكي از تخلفات موضوع ماده 5 اصلاحيه قانون الزام شود، سازمان استان (كميسيون استاني) اختيار تام و كامل در اتخاذ تصميم مبني بر قطع خدمات مربوط به ارائه بارنامه يا صورت وضعيت و يا ساير خدمات حمل‌ونقل از يك ماه تا يك سال را برحسب اهميت و شدت تخلف و دفعات تكرار دارد و چنانچه شركت يا موسسه حمل‌ونقل در هر مرتبه، مجددا و براي دفعه چهارم مرتكب تخلفات موضوع ماده 5 اصلاحيه قانون الزام گردد سازمان استان به شرح فوق الاشاره مجاز به لغو دائم پروانه فعاليت شركت يا موسسه حمل‌ونقل متخلف مي‌باشد.

شرح :
پس از اتخاذ تصميم توسط كميسيون فوق‌الذكر، دبيرخانه كميسيون ماده 5 استاني نسبت به تنظيم تصميم اتخاذ شده و ارسال و ابلاغ آن به شركت يا موسسه حمل‌ونقل مربوط جهت اجراي تصميم اتخاذ شده اقدام مي‌نمايد.

شرح :
در موارديكه شركت يا موسسه حمل‌ونقل به تصميمات سازمان استان مبني بر قطع خدمات مربوط به ارائه بارنامه يا صورت وضعيت يا ساير خدمات حمل‌ونقلي به مدت بيش از يك‌ ماه اعتراض داشته باشد مي‌تواند اعتراض خويش را حداكثر ظرف مدت بيست روز از تاريخ ابلاغ تصميم اتخاذ شده به دبيرخانه كميسيون ماده 5 استاني تقديم نمايد و دبيرخانه موصوف مكلف است رسيدي مشتمل بر تاريخ و شماره ثبت اعتراض را به تجديد نظر خواه ارائه نمايد، لازم به ذكر است كه تصميمات مربوط به قطع خدمات تا يك ماه قطعي و غيرقابل اعتراض است.

شرح :
دبيرخانه كميسيون ماده 5 استاني پس از ثبت اعتراض شركت، با توجه به حجم پرونده‌هاي در نوبت تجديد نظر و ديگر عوامل موثر در رسيدگي‌‌هاي كميسيون تجديد نظر وقت رسيدگي به اعتراض شركت حمل‌ونقل در كميسيون تجديد نظر را تعيين نموده حداكثر ظرف مدت دو هفته قبل از تشكيل جلسه كميسيون تجديد نظر ماده 5 استاني، مراتب را به شركت يا موسسه حمل‌ونقل جهت حضور در جلسه رسيدگي كميسيون تجديد نظر ابلاغ نمايد. عدم حضور مديرعامل يا نماينده شركت يا موسسه حمل‌ونقل معترض مانع رسيدگي كميسيون نخواهد بود.

شرح :
كميسيون تجديد نظر ماده 5 استاني مركب از نماينده وزارت راه و ترابري (مديريت سازمان حمل‌ونقل استاني) و يك نفر قاضي به معرفي رئيس قوه‌قضائيه (با توجه به تفويض اختيار به عمل آمده به معرفي رئيس دادگستري استان) و نماينده صنف مربوطه در استان پس از رسيدگي و استماع دفاعيات شركت يا موسسه حمل‌ونقل معترض، تصميم لازم در خصوص تاييد يا رد يا تعديل تصميمات اتخاذ شده توسط سازمان استان را اتخاذ مي‌نمايد و به هرحال تصميم كميسيون به نحو مذكور قطعي و لازم‌الاجراست.
در صورت تصميم سازمان استان مبني بر لغو دائم پروانه فعاليت يك شركت يا موسسه حمل‌ونقل كه بيش از سه دفعه مرتكب يكي از تخلفات موضوع ماده 5 اصلاحيه قانون الزام گرديده، اين قبيل تصميمات در كميسيون مركزي تجديد نظر مركب از نماينده وزارت راه و ترابري (معاون وزير و رئيس سازمان راهداري و حمل‌ونقل و جاده‌اي)، نماينده كانون عالي انجمن‌هاي صنفي مربوطه و يك نفر قاضي به معرفي رئيس قوه قضائيه قابل اعتراض مي‌باشدو در صورت اعتراض موسسه يا شركت حمل‌ونقل معترض مي‌تواند حداكثر ظرف مدت 20 روز از تاريخ ابلاغ تصميم سازمان استان اعتراض خويش را به دبيرخانه كميسيون مركزي تجديد نظر در دفتر حقوقي و تدوين مقررات سازمان متبوع تقديم و به ثبت برساند. ثبت اعتراضات واصله به شرح فوق، نوبت‌بندي اعتراضات و گردش‌كار و چگونگي تشكيل جلسات كميسيون مركزي به همان نحو مذكور بر عهده دبيرخانه كميسيون مركزي مستقر در دفتر حقوقي و تدوين مقررات سازمان متبوع مي‌باشد.

نكات :
در مورد كليه تصميمات قابل اعتراض، چنانچه شركت يا موسسه حمل‌ونقل ظرف مدت 20 روز از تاريخ ابلاغ تصميم سازمان استان، اعتراض ننمايد تصميم اتخاذ شده توسط سازمان استان قطعي و لازم‌الاجرا خواهد بود.